หลากหลายสาระของต้นตีนเป็ด

ยามที่ไปสู่หน้าหนาวในครั้งใด โน่นหมายคือในตอนที่ต้นตีนเป็ดจะออกดอกผลิบานกันซักครั้ง


ด้วยกลิ่นอันมีเอกลักษณ์เฉพาะบุคคลอันสะดุดตา ที่บาง
คนก็ถูกใจหรือบางบุคคลก็รังเกียจ หรือแม้กระทั้งแพ้อย่างแรง แต่มันกลายเป็นอีกมนต์เสน่ห์หนึ่ง ที่เชิญให้นึกถึงในบรรยากาศหนาวๆอย่างงี้ โดยความน่าดึงดูดใจของพรรณไม้ที่ผู้คนจำนวนไม่ใช้น้อยเรียกกันชินปากว่าต้นตีนเป็ดนั้น มิได้มีเพียงแต่กลิ่นของดอกเพียงแค่นั้น แต่แรกเริ่มตีนเป็ดยังมีคุณประโยชน์ทางยา รวมทั้ง ยังเป็นพืชที่มีความมงคลอีกประเภทหนึ่งด้วย

ต้นตีนเป็ดมีชื่อทางด้านวิทยาศาสตร์ว่า Alstonia scholaris รวมทั้ง ชื่อทางสากล Devil Tree ส่วนชื่อที่ชาวไทยเรียกนั้น มิได้มีเพียงแต่ชื่อ ตีนเป็ดเพียงอย่างเดียว ยังมีชื่อเรียกว่า สัตบรรณ หรือ พญาสัตบรรณ ที่ชาวไทยนิยมเรียกอย่างเป็นทางการ
ซึ่งมีลักษณะเป็นไม้ยืนต้นสูง ถูกจัดอยู่ในตระกูลโมก มีขนาดลำต้นสูงราวๆ 30-40 เมตร ตอนที่ใบของต้นตีนเป็ดเป็นจำพวกเลี้ยงคนเดียว ลักษณะเรียบมันลื่น เป็นวงรี ลำต้นถูกหุ้มห่อด้วยกาบไม้หน้าแข็งเป็นเกล็ด รวมทั้งมีแก่นไม้มีลักษณะขาวอมเหลืองผลิดอกออกผลเป็กฝัก ส่วนดอกนั้นจะออกมาในลักษณะช่อดอกสีขาวอมเหลือง ก้านดอกสีเขียวอ่อน

แต่ว่าหากแม้ดอกที่ออกมาในลักษณะที่มองดูนุ่มนวล แต่ว่ากลิ่นของดอกในช่วงกลางคืนนั้น ออกจะแรงมากมาย ถ้าเกิดผู้ที่เฉยๆกับกลิ่น หรือมีความคิดว่าหอมก็รอดไป แต่ว่ากับผู้ที่เกลียดกลิ่นนี้ถือได้ว่าเป็นเรื่องที่ทรมาณมากมาย จนกระทั่งขั้นมีลักษณะอาการแพ้ได้ เพราะมีกลิ่นฉุนแล้วก็ขยายเป็นวงกว้าง ยิ่งหากพบลม
ปะทะเข้าละก็กลิ่นจะฟุ้งกระจายไปทั่วทุกรอบๆ

ผลดี แล้วก็ คุณประโยชน์ทางยา ของต้นตีนเป็ด
ถึงมีจะมีกลิ่นที่ร้ายแรง แต่แรกเริ่มตีนเป็ดเองก็มีสรพพคุณทางยาใช้รักษาในคุณค่าเฉพาะบุคคลเช่นเดียวกัน ดังเช่นว่า ใช้ ขับพยาธิ รักษาไข้จับสั่น รักษาอาการติดโรคทางไส้ แก้โรคระบบทางเท้าหายใจเรื้อรัง ทั้งยังยังคงใช้ลดปริมาณน้ำตาลซึ่งอยู่ภายในเลือดได้อีกต่างหาก แล้วก็ใช้รักษาอาการฯลฯ
แก่นไม้ของต้นตีนเป็ดนั้น ออกจะแข็งแรงในระดับหนึ่ง จะสามารถนำไปทำสิ่งของเครื่องใช้ หรือ เครื่องเรือนในบางรายการได้ แม้กระนั้นไม่อาจจะประยุกต์ใช้แทนในงานที่ควรจำเป็นต้องไม้เหนือดก ยกตัวอย่างเช่นงานที่ใช้สำหรับในการก่อสร้างได้ เพราะเหตุว่าแก่นไม้มีความหนาแน่นไม่พอ

นอกนั้นต้นตีนเป็ดยังนับว่าเป็นพืชที่มีความเป็นสิริมงคลชนิดหนึ่ง
มีความเชื่อกันว่า ต้นตีนเป็ด นั้นฯลฯไม้เชิงเครื่องหมายที่ความน่ายำเกรง เนื่องด้วยมีลักษณะแขนงที่เป็นพุ่มไม้
คล้ายกับฉัตร หรือ ฉัตรบรรณ ซึ่งเป็นเครื่องชั้นสูง ก็เลยมีความเป็นมงคล สร้างความรู้สึกเป็นเกียรติ แล้วก็ น่ายกย่องให้กับเจ้าของบ้าน ดังนี้ ต้นตีนเป็ดที่อย่างได้กล่าวเอาไว้ภายในข้างต้นว่ามีอีกชื่อว่า สัตบรรณ หรือ พญาสัตบรรณ โดยคำว่า“สัต” นั้นสื่อความหมายถึงสิ่งที่ดีเลิศ มีความดีงาม เมื่อรวมกันระหว่างความน่านับถือ รวมทั้ง คุณความดีแล้ว ก็เลยเป็นที่น่าเคารพนับถือแก่ผู้คนที่เข้ามาเยี่ยมด้วยเหตุนั้นมันก็เลยมักถูกเอามาปลูกไว้ตามจุดต่าง ที่ทำงานโดยราชการ ดังเช่นว่าตามสถานที่ราชการหรือแม้กระทั้งตามตามทางรวมทั้งเกาะกลางถนนบางที่